Jak uzyskać sądową zgodę na odrzucenie spadku przez małoletniego, żeby nie odpowiadał za długi rodzica?
Coraz więcej rodziców staje dziś przed trudnym wyborem. Spadek po rodzicu bywa zadłużony. Chcą uchronić dziecko przed kłopotami finansowymi i stresem. Pytają, jak szybko i bez błędów odrzucić spadek w imieniu małoletniego.
W tym poradniku znajdziesz zasady na 2025 rok. Wyjaśniamy, kiedy potrzebna jest zgoda sądu, a kiedy nie. Podajemy właściwy sąd, dokumenty i terminy. Pokazujemy, jak uzasadnić wniosek i co zrobić, gdy czas już minął.
Jak uzyskać zgodę sądu na odrzucenie spadku przez małoletniego?
Trzeba złożyć do sądu rejonowego wniosek o zgodę na czynność przekraczającą zwykły zarząd majątkiem dziecka.
Odrzucenie spadku przez małoletniego jest ważną decyzją majątkową. Sąd rodzinny ocenia, czy leży w interesie dziecka. We wniosku opisujesz sytuację spadkową i długi. Dołączasz dowody oraz odpisy aktów stanu cywilnego. Jeśli sąd uzna, że przyjęcie spadku byłoby niekorzystne, wyda zgodę. Sama zgoda nie kończy sprawy. Po jej uzyskaniu trzeba jeszcze złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka u notariusza lub w sądzie spadku.
Kiedy zgoda sądu nie jest potrzebna przy odrzuceniu spadku?
Gdy oboje rodzice mają władzę rodzicielską i są zgodni, często można odrzucić spadek w imieniu dziecka bez zgody sądu.
Po zmianach z 2023 roku rodzic może złożyć oświadczenie w imieniu małoletniego bez wcześniejszej zgody sądu, jeśli posiada władzę rodzicielską i drugi rodzic na to się zgadza. Wystarczy złożyć oświadczenie przed notariuszem lub w sądzie. Wyjątki to spory między rodzicami, brak zgody drugiego rodzica albo ograniczona lub zawieszona władza rodzicielska. W takich sytuacjach potrzebna jest decyzja sądu opiekuńczego.
Kto może złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka?
Oświadczenie składa rodzic lub opiekun prawny wykonujący władzę rodzicielską.
Jeśli oboje rodzice mają władzę i są zgodni, oświadczenie może złożyć jeden z nich z potwierdzeniem zgody drugiego. Gdy władzę ma tylko jeden rodzic, działa sam. Jeśli między rodzicami jest spór albo władza jednego z nich jest ograniczona, potrzebna jest zgoda sądu. W praktyce notariusz lub sąd poprosi o oświadczenie o przysługiwaniu władzy i zgodzie drugiego rodzica oraz o dokumenty to potwierdzające.
Jak i gdzie złożyć wniosek o zgodę sądu rejonowego?
Wniosek składa się do wydziału rodzinnego sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.
We wniosku wskaż, jakiej zgody oczekujesz i dlaczego. Opisz długi spadkowe oraz brak korzyści dla dziecka. Dołącz dowody i akty stanu cywilnego. Wnieś opłatę sądową. Po złożeniu wniosku sąd może wezwać na posiedzenie i przesłuchać rodziców. Przygotuj spójne argumenty i dokumenty. Najczęstsze załączniki:
odpis aktu zgonu spadkodawcy i odpis aktu urodzenia dziecka,
informacje o długach, wezwania do zapłaty, umowy pożyczek, pisma od wierzycieli, dane o egzekucjach,
informacje o majątku spadkodawcy, jeśli istnieje, na przykład zaświadczenia, wpisy w księgach wieczystych,
dokumenty o władzy rodzicielskiej, jeśli była ograniczana lub modyfikowana,
oświadczenia rodziców o terminach dowiedzenia się o powołaniu do spadku.
Jak przekonać sąd, że przyjęcie spadku zagraża dziecku finansowo?
Pokaż, że pasywa przewyższają aktywa i że brak jest realnej korzyści dla dziecka.
Sąd patrzy na interes dziecka, nie na wygodę rodzica. Liczy się rzetelny bilans. Warto przedstawić zestawienie długu wraz z dowodami oraz wykazać brak majątku po spadkodawcy. Jeśli istnieje majątek, wskaż jego wartość i realne koszty jego utrzymania lub sprzedaży. Wskaż ryzyka, na przykład trwające egzekucje, zaległości podatkowe czy kredytowe. Wyjaśnij, że nawet przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza prowadzenie spisu, kontakty z wierzycielami i formalności obciążą dziecko bez zysku ekonomicznego.
Jak postępować po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego?
Niezwłocznie złóż oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka u notariusza lub w sądzie spadku.
Postanowienie sądu rodzinnego to zielone światło, ale nie końcowy krok. Weź odpis prawomocnego postanowienia i udaj się do notariusza albo złóż oświadczenie w sądzie spadku właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Zadbaj o zachowanie terminów dla dziecka. Pamiętaj, że oświadczenia składa się także w toczącej się sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Notariusz lub sąd przekaże oświadczenie do sądu spadku.
Co zrobić, gdy upłynął termin na odrzucenie spadku?
Można rozważyć wniosek o przywrócenie terminu albo uchylenie się od skutków oświadczenia z powodu błędu.
Jeśli termin minął bez twojej winy, złóż wniosek o przywrócenie terminu wraz z oświadczeniem o odrzuceniu spadku. Trzeba wykazać przyczynę i działać szybko po ustaniu przeszkody. Gdy złożyłeś oświadczenie pod wpływem błędu co do stanu zadłużenia, można żądać uchylenia się od skutków prawnych takiego oświadczenia. W obu przypadkach sąd bada okoliczności i dowody. Działaj możliwie sprawnie, bo te środki mają własne terminy.
Co warto zrobić teraz, by zabezpieczyć dziecko przed długami?
Ustal termin dla siebie i dla dziecka, zbierz dokumenty o długach i sprawdź, czy potrzebna jest zgoda sądu.
Najpierw złóż własne oświadczenie o odrzuceniu spadku, jeśli to konieczne. To zwykle uruchamia powołanie dziecka. Ustal moment, od którego biegnie termin dla dziecka. Zbierz pisma od wierzycieli, umowy i informacje o majątku. Oceń, czy rodzice są zgodni i wykonują władzę rodzicielską. Jeśli tak, możliwe jest odrzucenie spadku w imieniu dziecka bez zgody sądu. Jeśli nie, złóż wniosek do sądu rodzinnego. W sytuacjach wątpliwych skonsultuj plan działania z prawnikiem spadkowym.
Odrzucenie spadku przez małoletniego wymaga czujności na terminy i właściwej ścieżki formalnej. Dobrze przygotowane dokumenty i jasne uzasadnienie chronią dziecko przed długami i zbędnymi procedurami.
Umów konsultację z prawnikiem spadkowym i zabezpiecz interes dziecka w sprawie dziedziczenia.
