Rak prostaty operacja a erekcja: nerwooszczędna czy klasyczna?
Coraz więcej mężczyzn pyta dziś nie tylko o skuteczność leczenia raka prostaty, lecz także o życie po operacji. W centrum tych rozmów jest sprawność seksualna i powrót do bliskości. W 2025 roku standardem staje się rozmowa o technikach oszczędzających nerwy i o rehabilitacji, która zaczyna się już przed zabiegiem.
W tym artykule wyjaśniamy, jak operacja wpływa na erekcję, czym różni się technika nerwooszczędna od klasycznej, jakie są możliwości ochrony nerwów oraz jak wygląda realna droga powrotu do sprawności. To praktyczny przewodnik dla pacjentów i ich bliskich.
Usunięcie prostaty może czasowo lub trwale osłabić erekcję, bo nerwy odpowiedzialne za wzwód biegną tuż przy gruczole.
Podczas prostatektomii radykalnej usuwa się prostatę oraz pęcherzyki nasienne. Pęczki nerwowo-naczyniowe leżą milimetry od torebki gruczołu, dlatego są narażone na ucisk, rozciągnięcie lub przecięcie. Nawet przy oszczędzeniu nerwów może dojść do przejściowego „zamrożenia” ich funkcji. Erekcja bywa słabsza przez miesiące. Wytrysk po zabiegu nie występuje, ale orgazm jest możliwy. Libido zwykle zależy od samopoczucia i hormonów, a nie od samej operacji.
Czym jest nerwooszczędna prostatektomia i kiedy jest możliwa?
To sposób operacji, w którym chirurg stara się zachować pęczki nerwowo-naczyniowe odpowiadające za erekcję, jeśli guz ich nie nacieka.
O kwalifikacji decydują badania obrazowe i ocena ryzyka. Gdy rak prostaty jest ograniczony do narządu, często można oszczędzić nerwy po jednej lub obu stronach. Pomaga w tym rezonans magnetyczny oraz opis zmian w biopsji. Jeśli guz leży blisko torebki lub w okolicy pęczków, zakres oszczędzania może być mniejszy. Priorytetem pozostaje wyleczenie onkologiczne.
Jak chirurg wybiera między metodą nerwooszczędną a klasyczną?
Najpierw liczy się bezpieczeństwo onkologiczne, a dopiero potem funkcja seksualna i trzymanie moczu.
Na decyzję wpływa wynik biopsji, poziom PSA, obraz w rezonansie i badanie palcem przez odbytnicę. Znaczenie ma także wiek pacjenta, stan erekcji przed zabiegiem i choroby współistniejące. Zakres oszczędzania nerwów może różnić się po stronach i bywa korygowany śródoperacyjnie, gdy chirurg widzi większy naciek niż w badaniach. Celem jest usunięcie raka z marginesem bezpieczeństwa i możliwie największa ochrona struktur odpowiedzialnych za funkcję.
Jakie techniki operacyjne zmniejszają ryzyko uszkodzenia nerwów?
Pomaga powiększenie obrazu, delikatne preparowanie bez ciepła i ograniczenie napięcia tkanek.
Planowanie z użyciem rezonansu i dokładne mapowanie guza.
Preparowanie w płaszczyznach oszczędzających nerwy, z możliwie małą trakcją.
Unikanie energii termicznej przy pęczkach nerwowo-naczyniowych.
Zakładanie klipsów zamiast przypalania naczyń obok nerwów.
Zachowanie drobnych tętnic zaopatrujących prącie, jeśli to bezpieczne.
Mikrochirurgiczna precyzja w laparoskopii lub w asyście systemów robotycznych.
Doświadczenie zespołu i konsekwentna technika na każdym etapie.
Kiedy nerwy są nie do uratowania i co to oznacza dla pacjenta?
Gdy guz nacieka okolice pęczków lub ryzyko pozostawienia choroby jest wysokie, nerwy się usuwa, co podnosi ryzyko trwałej dysfunkcji erekcji.
Dotyczy to zwykle raków o wyższym ryzyku, nacieku poza torebkę lub nawrotów po radioterapii. Po obustronnym usunięciu pęczków spontaniczna erekcja jest mało prawdopodobna. Mimo to możliwe są orgazmy, choć bez wytrysku. Płodność naturalna po prostatektomii nie jest zachowana, dlatego przed zabiegiem można rozważyć bank nasienia. Dostępne są skuteczne metody wspomagania erekcji, także chirurgiczne.
Jak wygląda rekonwalescencja i rehabilitacja funkcji seksualnych?
Rehabilitacja zaczyna się wcześnie i trwa miesiące, łączy farmakoterapię, ćwiczenia oraz wsparcie psychoseksualne.
Po usunięciu cewnika lekarz może włączyć leki na erekcję w niewielkich dawkach. Celem jest poprawa ukrwienia i ochrona tkanek przed włóknieniem. Regularne próby wzwodu, także z pomocą urządzeń próżniowych, wspierają powrót funkcji. Ważne są ćwiczenia mięśni dna miednicy, które poprawiają trzymanie moczu i pośrednio jakość życia seksualnego. Na postępy czeka się zwykle od kilku do kilkunastu miesięcy. Realne okno powrotu to 6–24 miesięcy. Rozmowa z partnerką lub partnerem i konsultacje psychoseksuologiczne pomagają zmniejszyć stres.
Jakie leki i terapie wspomagają powrót erekcji po zabiegu?
Najczęściej stosuje się inhibitory fosfodiesterazy typu 5, urządzenia próżniowe, iniekcje do ciał jamistych oraz terapię psychoseksualną.
Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 przyjmowane na stałe lub doraźnie, zgodnie z zaleceniem lekarza.
Urządzenie próżniowe ze specjalnym pierścieniem utrzymującym wzwód.
Iniekcje do ciał jamistych lub preparaty dopochwowe dla partnerki w wybranych przypadkach, po szkoleniu z techniki podania.
Terapia falą uderzeniową niskiej energii w wybranych programach, gdy lekarz widzi wskazania.
Leczenie niedoboru testosteronu, tylko przy rozpoznanym niedoborze i po ocenie onkologicznej.
Proteza prącia jako rozwiązanie dla opornej dysfunkcji, zwykle po wyczerpaniu innych metod.
Jak wiek i choroby współistniejące wpływają na szanse powrotu?
Im młodszy i zdrowszy pacjent, tym większa szansa na powrót erekcji.
Kluczowy jest stan erekcji przed zabiegiem. Cukrzyca, nadciśnienie, miażdżyca, otyłość i palenie osłabiają naczynia i nerwy. Leki, w tym niektóre przeciwdepresyjne, mogą pogarszać wzwód. Kondycja psychiczna również ma znaczenie. Zakres oszczędzania nerwów i doświadczenie zespołu operującego wpływają na wynik. Styl życia po zabiegu może poprawić rokowanie.
Co mogę zrobić przed zabiegiem, by zwiększyć szanse powrotu?
Wzmocnij kondycję naczyniową i mięśnie dna miednicy, urealnij oczekiwania i zaplanuj rehabilitację.
Zacznij ćwiczenia mięśni dna miednicy z fizjoterapeutą urologicznym.
Uporządkuj choroby przewlekłe. Utrzymuj prawidłowy cukier, ciśnienie i lipidy.
Rzuć palenie i ogranicz alkohol.
Wprowadź regularny ruch i redukuj masę ciała.
Omów z lekarzem leki, które mogą wpływać na erekcję.
Rozważ bank nasienia, jeśli planujesz ojcostwo.
Zaplanuj wsparcie psychologiczne i rozmowę z partnerem o oczekiwaniach.
Ustal z zespołem plan wczesnej rehabilitacji po zdjęciu cewnika.
Rak prostaty operacja to decyzja o zdrowiu dziś i jakości życia jutro. Dobra kwalifikacja, właściwa technika i konsekwentna rehabilitacja zwiększają szanse na kontrolę choroby i powrót erekcji. Warto działać etapami, z zespołem, który zapewnia pełną ścieżkę opieki od diagnozy po rehabilitację.
Umów konsultację w poradni urologicznej i ustal plan operacji oraz rehabilitacji erekcji.
Chcesz wiedzieć, czy po operacji prostaty zachowasz erekcję? Sprawdź, kiedy nerwooszczędna prostatektomia jest możliwa i jakie są realne szanse powrotu (zwykle 6–24 miesięcy rekonwalescencji): https://www.urovita.pl/prostatektomia/.
